Sofraların vazgeçilmez lezzeti sarmısak, sağlık açısından üstün nitelikler taşıyor. Sarmısağa özgün koku ve lezzetini, içerdiği kükürtlü, uçucu bir yağ veriyor. Birleşiminde bu yağın yanı sıra karbonhidrat, protein, kalsiyum, fosfor, demir ve A, B ve C vitaminleri bulunan sarmısak son derece zengin bir besin. Kansere karşı da etkili bir bitki. İçerdiği antioksidantlı maddeler sayesinde kanser oluşumuna neden olan zararlı kimyasal maddeleri etkisiz hale getiriyor.

Kandaki kötü kolestrolün yükselmesini önleyen sarmısak, kalp hastalıklarının tedavisinde de son derece etkili. Tansiyonu düzenliyen sarmısak, eskiden beri zehirlenme tedavilerinde kullanılıyor. Uzmanlar, kurşun, civa, kadmiyum ve arsenik zehirlenmeleri için de kullanılan sarmısak, selenyum açısından da zengin olduğu için bazı ağır metal zehirlenmelerinin tedavisinde de etkili oluyor.

Azı deva, çoğu bela

Tansiyon hastaları için binbir derde deva sarımsağı, uzmanlar da öneriyor. Kandaki yağ oranını düşürdüğü saptanan sarımsak, mikroplara karşı da koruyucu bir özelliğe sahip bulunuyor. Baş ağrısını önleyici olduğu kadar bağırsak kurtlarını düşürücü etkisi ile de biliniyor. Bağışıklık sistemini koruması özelliği ile dikkat çeken bu maddenin, fazlasının da zararlı olduğu belirtiliyor. Enfeksiyonlara karşı koruyucu bu özelliği sarmısağı kış ve yaz sofralardan eksik etmemek gerekliliğini de ortaya çıkarıyor.

Gripal enfeksiyonlardan korunma, nezleye karşı dirençli olmak için de sarmısak vazgeçilmez bir sofra dostu olarak tanımlanıyor. Cinsel gücü arttırdığını da belirtilen uzmanlar, fazla tüketmenin de karşısında olduklarını söylüyorlar.

Her şeyde olduğu gibi yiyeceklerin tüketilmesi konusunda da ‘‘Azı karar çoğu zarar’’ ilkesinden sapılmaması gerektiğinin altını çiziyorlar. Aşırı sarmısak tüketiminin, bağırsak yapısını tahrip ettiği belirtiliyor. Her yiyecek grubunu özellikle alerjik bünyeli kişilerin çok fazla tüketmemesi gerektiğini belirten uzmanlar, sarmısağın da alerjik yapılı bünyelerde çok fazla tüketilmesinin sakıncalar doğuracağını belirtiyorlar.

Saçkıran tedavisinde sarmısak tavsiyesi
Yemek ve soslara tat kattığı gibi, bazı ilaçların yapımında da kullanılan sarmısağın, saçkıran hastalığının tedavisinde de başarılı sonuçlar verdiği ileri sürüldü.
 

Aydın'ın Çine ilçesinde saçkıran olan hastaları bu metotla ücret almadan tedavi etiğini söyleyen Hüsamettin Yılmaz, şöyle konuştu: "Halk arasında 'saçkıran' olarak bilinen, derideki saç ve sakalın dökülmesi şeklinde görülen hastalığın tedavisinde yöremiz halkı, eskiden beri sarmısak kullanır. Bu tedavi şeklini göçer yörüklerden öğrendiklerini, dedem bana anlatırdı. Bir hafta süren sarmısak tedavisi, kelliği önlemektedir. Tedavi için, saç veya sakalın döküldüğü bölge yünlü bir kumaşla iyice temizlenir. Daha sonra bir diş sarmısak ortadan ikiye bölünerek bu bölgeye sürülür. Bu, yaklaşık bir hafta süre ile günde bir veya iki defa yapılır. Bir hafta sonra sarmısak sürülen bölgede saç veya sakal çıkmaya başlar."

Çeşitli kaynaklardan derlenen bilgilere göre, saçkıran, saçlı ve kıllı deride mantarlardan ileri gelen kuru ya da irinli deri hastalığı olarak tanımlanıyor. Saçkıranın "kuru" ve "irinli" olmak üzere iki çeşidi bulunuyor.

Sarmısak karbonhidrat, (A), (B) ve (C) vitaminleri, kükürtlü maddeler içeriyor. Sarmısağın eski çağlardan beri salgın hastalıklarla mücadelede ve idrar sökücü, kurt düşürücü, iştah açıcı, tansiyon düşürücü olarak kullanıldığı biliniyor.

Büyülü sebze
Sofraların vazgeçilmez lezzeti sarımsak, sağlık açısından da üstün nitelikler taşıyor. Sarımsağa özgün koku ve lezzetini, içerdiği kükürtlü, uçucu bir yağ veriyor. Birleşiminde bu yağın yanı sıra karbonhidrat, protein, kalsiyum, fosfor, demir ve A, B ve C vitaminleri bulunan sarımsak son derece zengin bir besin. Hacettepe Üniversitesi (HÜ) Beslenme ve Diyetetik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ayşe Baysal, sarımsağın çok yararlı bir besin olduğunu belirterek, kansere karşı da etkili bir sebze olduğunu belirtti. Prof. Baysal, sarımsağın, içeriğindeki antioksidantlı maddeler sayesinde kanser oluşumuna neden olan zararlı kimyasal maddeleri etkisiz hale getirdiğini ifade etti.

Kalp hastaklıklarına da yararlı

Prof. Baysal sarımsağın kandaki kötü kolestrolün yükselmesini de önleyerek, kalp hastalıklarının tedavisinde etkili olduğunu kaydederek, "Sarımsak tansiyonu düzenler. Yüksek tansiyonu olan kişiler yiyeceklerin içine konulan sarımsakla tansiyonu dengeleyebilirler." diye konuştu. Kurşun, civa, kadmiyum ve arsenik zehirlenmeleri için de kullanılan sarımsak, etkili bir tedavi sağlıyor. Selenyum açısından da zengin olan sarımsak bazı ağır metal zehirlenmelerinin tedavisinde de etkili oluyor. Gıda sanayii, her geçen gün mutfakta geçirecek zamanı giderek azalan insanlara, sarımsak konusunda da çeşitli imkanlar sunuyor. Gıda sanayiinin insanlara sunduğu kurutulmuş sarımsak, sarımsak tozu, sarımsağın preslenmesiyle elde edilen suyu, sarımsak püresi ve sarımsak yağı gibi seçenekler elleri sarımsak kokusundan korurken, sarımsağın çeşitli şekillerde ve daha çok tüketilmesini sağlıyor.

Sarımsak yemek taraf olmaktır
Sarımsak, Orta Asya'dan ülkemize, oradan da Avrupa'ya yayılmış netameli bir bitki. Hep faydalarından bahsedilir durulur; ama kokusuna bir türlü çare bulunamaz. Gazetelerin sağlık köşeleri sarımsak yemenin faziletlerini anlatır da, sarımsak yemek hâlâ görgüsüzlük sayılır. Öte yandan tüm dünya kültürlerinde sarımsağın kötü ruhları kovduğuna, nazara iyi geldiğine inanılır, bu niyetle de evlerin baş köşesine asılır. Hatta dolap ağzına kadar ilaç dolu olduğu halde antibiyotik niyetine hap gibi yutulduğu da vakidir. Şimdi de sarımsağın kitabı çıktı ve bu kitap sarımsak gerçeğine ışık tutuyor!Siz de asla sarımsak yemem diyenlerden misiniz? Sarımsak kokusundan ve tadından hoşlanmayan, hatta sarımsağı iğrenç bulan anti-sarımsakçılardan mısınız? ‘Evet’ diyorsanız bu haberi okumayın, zira bu yazı sarımsak sevenlere ve sarımsak dostlarına atfen yazıldı. Daha doğrusu şiddetli(!) bir sarımsak dostu olanlardan ve sarımsak üzerine yapılan derin araştırmalar sonucu yazılan ‘Sarımsak’ kitabından bahsediyor.

“İnsanlar sarımsağı ya sever ya da nefret eder. ‘Liberal tavır’ takınanlara pek rastlanmaz. ‘Sarımsak politikası’ ciddi bir iş olduğu için mutlaka taraf tutmak gerekir!” diyor Mustafa Ünal ve omuzları dik, kendinden emin bir edayla, utanmadan(!) itiraf ediyor: “Sarımsağı seviyorum, yiyorum ve sarımsak dostuyum.” Tıpkı Meclis’e dolayısıyla da ülkenin gündemine sarımsağı taşıyan Kastamonu Milletvekili Mehmet Yıldırım gibi. Hem hükümete hem de muhalefete nazar değmesin diye bir file sarımsağı Meclis Başkanlığı’na takdim etmeden önce, sarımsak hakkında Meclis kürsüsünden uzun bir konuşma yapmıştı Yıldırım. Doğal antibiyotik olarak gösterdiği sarımsağın faydalarını da anlata anlata bitiremeyen Yıldırım, Meclis gündemine sarımsağı taşıyan milletvekili olarak tanındı. Bu olaydan sonra peş peşe gazetelerde ve televizyonlarda sarımsağın faydalarına yönelik haberler çıkmış, sarımsak kokusunu önlemek için yol ve yöntemler anlatılmıştı. Ama Yıldırım da dahil hiç kimse ‘sarımsak’ın kitabını yazan Mehmet Ünal gibi yapamadı. O, sarımsakla ilgili utancımızdan kimseye soramadıklarımızı bir kitapta topladı. Dünya kültürlerindeki sarımsağın yeri ve önemi sorunsalını irdeledi. Tüm kültürlerdeki sarımsak yemeklerinin tariflerini bir kitapta topladı. Ve Ünal, sarımsak tarihine önemli bir eser bıraktı.

Sarımsağı çoğunluk bilinçsizce reddediyor

Ünal’a göre çoğunluğumuz bilinçsizce reddediyor sarımsağı. Oysa gerek sağlık açısından gerekse lezzet açısından bulunmaz bir bitki.

“Kokusundan...” diyecek oluyoruz “Onun da çaresi var.” diyor. (Bakınız: Sarımsak nasıl soyulur?) Doğal antibiyotik olduğunu, tansiyona, baş ağrılarına, mide bulantılarına iyi geldiğini, hazmı kolaylaştırdığını söylüyor. Buna da Avrupa’nın ve Amerika’nın birçok ülkesinde yapılan araştırmaları kanıt gösteriyor. Sarımsak yalnız şifa verici olduğu için değil, yemeklere lezzet kattığı için de yüzyıllardır sevilen bir bitki. Dünyada yılda 2,5 milyon ton üretimiyle bu bitki, dünyanın 20 önemli sebzesi arasında yer alıyor. Ülkemiz de dünyanın önemli sarımsak üreticilerinden. Ama Avrupa ve Amerika kadar tüketmiyoruz. Ülkemizde yemeklere baharat gibi tatlandırıcı olarak katılan sarımsağın dünya mutfaklarında ayrıca yemekleri yapılıyor. Çorbaları, etli yemekleri, fırınlanmış çeşitleri ve balıklı yemekleriyle sarımsak, mutfakların değişmez bir unsuru oluyor. Bizde ise mantılara sos olmaktan çok da ileri gidemiyor.

“Fakirin dostu” olarak tanımlanan sarımsak her kültürde şifa kaynağı olarak bilinmiş ve kullanılmış. Ama sarımsağın her kültürde önemli bir görevi daha vardır; insanlığı kötülüklerden ve kötü ruhlardan korumak. Kokusundan mıdır bilinmez; ama eski Mısır’dan Sibirya’ya ve Avrupa’ya kadar her toplumda sarımsağın kötülükleri ve kötü ruhları uzaklaştırdığına inanılmış. Bu yüzden evlere asılmış, ölülerin baş ucuna konmuş. Dermansız hastalıklar ve ruhsal sıkıntılar için sarımsak iksirleri hazırlanmış, kötülükleri kovsun diye sarımsak kabukları yakılmış. Sarımsağın diş ağrısından baş ağrısına, tansiyondan üşütmeye kadar birçok hastalığı sağalttığına inanılmış. Şimdi de yapılan birçok araştırma ve elde edilen bulgular gösteriyor ki sarımsak doğal bir antibiyotik.

İyi tamam, bu kadar övgü üzerine sarımsak yemeye karar verdik de ya o dayanılmaz kokusunu ne yapmalı? Ünal, “her güzelin bir kusuru olur” edebiyatından yola çıkarak görmezlikten gelmenizi (daha doğrusu koklamamanızı) öneremiyor; ama sarımsak kokusuna karşı denediği ve başarılı olduğu önlemlerini aktarıyor;

* Sarımsak ya da sarımsaklı bir şey yedikten sonra tuzlu maydanoz yiyin. Ayrıca nane, karanfil, anason, kimyon gibi baharatlar sarımsağın kokusunu azaltıyor.

* Ünal, sarımsaklı yemek yemeden önce bir diş sarımsağı “aspirin” gibi yutmayı öneriyor ve yemek bittikten sonra nefesinizin sarımsak kokmayacağını iddia ediyor. Hafta sonuna denk gelecek bir öğünde denenebilir...

Bunların dışında çok radikal bir çözüm önerisi de var Ünal’ın: Herkesin sarımsak yemesi! “Herkes sarımsak yese kimse kokusunun farkına varmaz zaten.” diyor.

Sarımsak nasıl soyulur?

Sarımsağın en az kokusu kadar rahatsız edici olan bir yanı da onu soymanın zor olmasıdır. Zira küçük sarımsak dilimlerini zar gibi ince kabuğundan ayırmak zahmetli olduğu kadar, ele sinen kokusunun giderilmesinin zorluğu da insanı bezdirir. Hele de çalışan bir bayansanız. İşte size Sarımsak kitabından sarımsak soymaya yönelik kolaylaştırıcı öneriler:
Enli bir bıçak ile sarımsağı bastırıp kabuklarını patlatarak soyabilirsiniz.

Birkaç dakika kaynar suda bırakırsanız, kabuklarının biraz şiştiğini göreceksiniz.

Ya da sarımsakları yarım saat kadar soğuk suda bırakın.

Sarımsak soymak için Almanlar çapı 20 mm kadar olan bir sarımsak soyma hortumu icat etmişler. Buna rağmen diğer metotlara göre daha kolay soyulmuyor.

Ellere sinen sarımsak kokusunu yok etmek içinse, tuz veya limon ile ovuşturmanız ve daha sonra bol soğuk suyla durulamanız yeterli.

Hatta plastik mutfak kabına sarımsak ya da soğan kokusu sinmiş ise iyice yıkadıktan sonra kurutup, bir gazete kağıdına sarıp birkaç gün bekleyin. Kokunun kalmadığını fark edeceksiniz.

Aklınızda bulunsun

Yemeklerde sarımsak kullanılırken belli kurallara uymak gerekiyor. Lezzetini yemeğe en iyi şekilde vermesi için kesinlikle kızgın yağın içine sarımsağı atmamalısınız. Çünkü sarımsağın tadını acılaştırıyor. Yavaş ateşte, sarımsakları karartmadan kızarttığınızda tereyağı gibi yumuşayan sarımsak ekmek üzerine sürülerek de yenilebilir. Erbabı, sarımsağın asıl lezzetinin çiğ halinde olduğunu söylüyor. Sarımsağın çiğ tüketilmesini öneriliyor. Hatta İspanya’da ezilmiş sarımsağın (havanlanan) çok fazla tüketildiğini biliniyor.

Sarımsak alırken nelere dikkat edilmeli?

Sarımsak alırken fildişi renginde ya da kırmızı-mor renklerin karışımı parıltısı olanlar tercih edilmeli. Ayrıca yara bere almamış, yumuşak olmayan sarımsakları seçin. Sarımsak en fazla bir yıl saklanabilir ve sarımsak buzdolabında saklanmaz. Serin ve kuru havalı yerlerde asılarak, herhangi bir cisme temas ettirilmeden saklanmalı. Erbabından size öneri; toz sarımsağı mutfağınıza dahi sokmayın.