|
Süt ürünleri
Kalsiyum ve mineral deposu: BEYAZ PEYNİR
Gün içinde en sık tükettiğimiz besinlerden biri olan peynir, kalsiyum ve mineral yönünden en zengin gıda maddeleri arasında yer alıyor. Süt içtiğinde sindirim problemi yaşayan kişiler için de iyi bir alternatif oluşturuyor. Uzmanlar “Peynirin içindeki kalsiyum ve diğer mineraller vücut için son derece yararlıdır. Süt ve yoğurda göre daha fazla protein içermektedir. Bu yüzden de günlük beslenmemizde kullanmamızda fayda var” diyor.
Peynirin içeriğindeki maddeler, tipine ve çeşidine göre değişiyor.100 gram yağlı beyaz peynirin içinde 22.5 gram protein, 162 miligram kalsiyum, 0.50 miligram demir ve yine değişik oranlarda A, B1 ve B2 vitaminleri bulunuyor.
100 gram yağsız beyaz peynirde ise 19 gram protein, 96 miligram kalsiyum, 0.40 miligram demir ve diğer vitaminler yer alıyor.
Yetişkin bir insanın günlük kalsiyum ihtiyacının üç kibrit kutusu büyüklüğündeki peynir tüketilmesiyle giderilebileceğini belirten beslenme uzmanları, peynirin menopoz döneminde artan osteoporoz gibi kemik hastalıklarından korunmadaki önemine özellikle dikkat çekerek şunları söylüyorlar:
“Vücut, 20-25 yaşına kadar kalsiyumu çok rahat depolayabiliyor. Bu dapolama olayı 30-35’ten sonra artık tersine dönmeye başlıyor. Yani eskisi kadar rahat depolayamıyoruz ama kayıplarımız daha fazla olmaya başlıyor. Bu dönemde alabildiğimiz kadar kalsiyum almalıyız ki, kemik ve mineral yapımızı dengeye soksun, ileriki yaşlarda en azından oluşabilecek hasarları geciktirme konusunda vücuda yardımcı olsun. Bol bol peynir yiyerek gerekli kalsiyum ihtiyacımızı karşılayabiliriz.”
Uzmanlar, pastörize edilmemiş sütten yapılan peynirlerle, sütü kaynatmadan yapılan taze peynirlerin tüketilmesinin sağlık açısından uygun olmadığına da işaret ediyorlar.
BESİN DEĞERİ
Yağlı beyaz peynirin içerdiği maddeler (100 gram)
Protein 22.50 gram
Kalsiyum 162.00 miligram
Demir 0.50 miligram
A vitamini 720.00 i.u
B1 vitamini 0.08 miligram
B2 vitamini 0.30 miligram
Niasin 0.40 miligram
Yağsız beyaz peynirin içerdiği maddeler (100 gram)
Protein 19.00 gram
Kalsiyum 96.00 miligram
Demir 0.40 miligram
A vitamini 5.00 i.u
B1 vitamini 0.02 miligram
B2 vitamini 0.30 miligram
Niasin 0.10 miligram
İlgi çekici araştırma / Süt ürünlerine dargınız
Süt ve süt ürünleri konusunda ilgi çekici bir araştırmadan söz etmek istiyoruz: Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Cennet Oğuz tarafından fakülte öğrencileri arasında, “Süt ürünleri tüketim sıklığı” konulu bir araştırma yapıldı. Araştırma sonuçlarına göre, sağlıklı bir gelişim için kişi başına yılda 21.83 kilogram peynir tüketilmesi gerekirken, öğrencilerin yılda ortalama 3.56 kilogram peynir tükettiği tesbit edildi. Az miktarda peynir tüketimine gerekçe olarak kız öğrenciler “sevmemeyi”, erkek öğrenciler de “pahalılığı” gösterdiler. Araştırma, öğrencilerin yoğurt tüketiminin de gereken miktarın altında kaldığını gösterdi. Gerçekleşmesi gereken yoğurt tüketiminin yılda 36.5 kilogram olarak belirlendiği araştırmada, üniversite öğrencilerinin yılda ortalama 31.17 kilogram yoğurt yedikleri tespit edildi.
Peynir suyu, ilaç gibi
İşe yaramaz diye dökülen “peynir altı suyu”nun büyük besin değeri olduğunu ve dünyada kullanımının gün geçtikçe arttığını duymuş muydunuz? Evet, kısaca “PAS” olarak tabir edilen ve peynir mayalandıktan süzülmesi çin kalıplara konduğu sırada elde edilen yeşilimsi sarı renkteki “peynir altı suyu”, Orta Çağ’da bir ilaç ve deri merhemi olarak kullanılıyormuş. Hatta PAS’ın bol olduğu yerlerde genç-ihtiyar herkesin, vücut derilerindeki yaraların iyileşmesi ve buruşuklukların giderilmesi amacıyla bu suyla banyo bile yaptığı belirtiliyor. Peynir suyunun böbrek taşınının oluşumunu engellediği, oluşan taşında düşmesini kolaylaştırdığı ifade ediliyor.
Bu konuda çeşitli araştırmalar yapan Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü öğretim üyelerinden Yard. Doç. Dr. İhsan Bakırcı, PAS’ta, yüksek biyolojik değere sahip serum proteinleri, mineral tuzlar, laktoz ve vitaminler bulunduğunu, bu sebeple de son 20 yılda dünyada kullanım alanının giderek arttığına söylüyor. İhsan Bakırcı, PAS’ın Danimarka, Finlandiya, Hollanda, İsveç, Bulgaristan, Belçika, Polonya, Yeni Zelanda ve Fransa gibi ülkelerde, belli oranlarda hayvanlara sıvı besin gıdası olarak verildiğini de ifade ediyor.
Yard. Doç. Bakırcı, bu konuda bilgiler verirken “peynir altı suyu”nun kullanım alanlarıyla ilgili olarak da şunları şöylüyor:
Hayvan yemi (Sıvı olarak): PAS, hayvanların daha iyi beslenmesinde yardımcı olduğu gibi, yem masraflarının da üçte bir oranda azalmasına yol açıyor. İhtiva ettiği besin unsurları bakımından, 12 kilo sıvı PAS, 1 kilo arpaya denk olarak hesaplanıyor. Genellikle tahıllara karıştırılarak yem şeklinde hayvanlara veriliyor.
Gübre olarak: PAS, bitki besin maddesi olarak önemli bir değer taşıdığı için gübre yerine de kullanılabiliyor. Ancak akarsu ve göllere atıldığında, çevreyi kirleten ve sudaki oksijeni tüketerek mevcut bitkisel ve hayvansal hayatı olumsuz etkileyeceği için tarlada kontrollü olarak kullanılması gerekiyor. PAS, Amerika ve Avustralya’da çayırlara püskürtülerek kullanılıyor.
Fırın ürünlerinde: Peynir üretimindeki artışa paralel olarak fırın ürünlerinde de kullanılıyor. Pastörize peynir altı suyu, tozu veya konsantratlarının ekmek yapımında kullanılmasıyla, ekmeğin besin değeri ve kalitesinın artışını da sağlıyor. Bu arada pasta ve keklerde de kullanılıyor.
PAS, margarin, şekerleme, çikolata sanayiinde, ayrıca biyogaz, poliüretan köpük, tarımsal ilaç, boya, sentetik deterjanlar, fiberler, temizleme araçları ve kozmetik sanayiindeki çeşitli ürünlerin üretiminde de kullanılıyor.
Diş için süt için
İçerdiği kalsiyum ve bol miktarda mineralle süt ve süt ürünlerinin diş dostu olduğunu belirten Kayseri Diş Hekimleri Odası Başkan Yardımcısı Tülay Tacettinoğlu, “Bebeklerin sağlıklı süt dişlerine kavuşması için anne adayları her gün bir su bardağı süt tüketmelidir” dedi.
Tülay Tacettinoğlu, dişlerdeki problemlerin büyük sağlık sorunlarına yol açmaması için çocuğun diş bakımına anne karnında başlanması gerektiğini söyledi. Süt dişlerinin oluşumunun bebek henüz anne karnındayken başladığı için annnenin alacağı besinlerin çok önemli olduğunu kaydeden Tacettinoğlu, “Özellikle süt, kalsiyum ve diğer mineralleri içerdiği için önemlidir. Anne adayı her gün bir su bardağı süt tüketmelidir. Çocuklar da bebeklik dönemlerinden başlamak üzere süt ve süt ürünleri ile beslenmelidir. Direnci zayıf olan dişlerin çürüme ihtimali fazladır. Çünkü bakteriler kolayca yerleşebilir. Daha sonra çürük derinliği artış gösterebilir. Ağızdaki derin çürükler birer mikrop fabrikasıdır. Burada üreyen bakteriler vücudun her tarafına kan dolaşımı ile ulaşır. Özellikle kalp, eklem ve pankreas gibi organlarda kalıcı hastalıklar oluşur. Ayrıca şiddetli baş ve kulak ağrılarına da sebep olur” dedi.
Sütle gelen sağlık
Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Besin Hijyeni ve Teknolojisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Nizamlıoğlu, birleşimindeki proteinler, şeker, yağ, vitamin ve minerallerle başlı başına bir ‘’hayat kaynağı’’ olan sütün, kilo sorunu olanlar açısından da ‘’ideal’’ olduğunu söylüyor.
Nizamlıoğlu, insanın büyümesi, gelişmesi ve hayatını sağlıklı şekilde devam ettirebilmesi için gerekli besin elementlerinin tamamını içeren sütün, tartışılmaz bir üstünlüğe sahip olduğunu belirtiyor. Süt şekerinin bağırsak florasının muhafazası ve kalsiyumun vücuda alınmasında çok önemli bir rol oynadığını vurgulayan Doç.Nizamlıoğlu, ‘’Sütün diğer karbonhidratlı besinler gibi şişmanlatma tehlikesi de bulunmuyor. Süt yağı da, hayvansal yağlar arasında en düşük kolesterol oranına sahiptir’’ diyor.
Süt ve ürünlerinin büyüme çağındaki çocuklar, hamileler, emzirenler ve erişkinlerin kalsiyum ihtiyaçlarının karşılanması açısından önem taşıdığına dikkati çeken Nizamlıoğlu, bu konudaki sözlerini şöyle tamamlıyor:
“Sütte bolca bulunan kalsiyum ve fosfor, kemik ve dişlerin sağlıklı gelişmesi açısından gereklidir. Gıdalarla alınan süt de, hücrelerin normal metabolizması için gerekli olan vitamin ihtiyacını karşılamaktadır. Çeşitli ülkelerde ve Türkiye’de yapılan araştırmaların ortaya koyduğu diğer bir gerçek de; süt içen çocukların diğerlerine göre daha başarılı olduğudur.’’
| |
