Denge organımız iç kulakta yer almaktadır ve denge bozukluklarıyla yakından ilgili branş kulak burun boğazdır. Dengemizi sağlayan sistem oldukça karmaşık yapıda ve tek bir organa bağlı değildir. Beyin, beyincik, omurilik, eklem ve kaslar içerisindeki pozisyon algılayıcılar, gözler ve iç kulaktaki denge merkezimizin koordineli çalışmasıyla dengemizi sağlayabiliyoruz. Gözümüzü kapattığımızda bile vücudumuzun pozisyonunu bilebilmeyi ve düşmeden ayakta kalabilmeyi bu karmaşık ve bir o kadar da mükemmel sisteme borçluyuz.
Birçok baş dönmesi nedeni vardır. Baş dönmeleri bazı dahili hastalıklara, tansiyona, kan şekerindeki değişikliklere vb. bağlı olabileceği gibi sıklıkla beraberinde mide bulantısı ile birlikte olan ve şiddetli rahatsızlığa yol açan baş dönmelerinde iç kulakla ilişkili bir sorun akla gelmelidir. Özellikle ofiste sürekli bilgisayar başında aynı pozisyonda çalışan kişilerde boyun ağrıları ve boyun omurlarıyla ilişkili sorunu olanlarda iç kulağı besleyen damarlarda da sorun oluşabileceğinden baş dönmesi şikayetlerine sık rastlanır. Bu durumdan korunmak için düzenli egzersiz ve masa başında uygulanabilecek boyun cimnastiği basit ancak etkili yöntemlerdir.
Baş dönmesinin belirli hareketlerle mi ortaya çıktığı, beraberinde kulak çınlaması, uğultu gibi şikayetlerin olup olmadığı, mide bulantısı, göz kararması, bayılma gibi şikayetlerin eşlik etmesi doktorunuzu tanıya yaklaştırmada son derece önemli bulgulardır. Tüm bunların yanısıra tansiyon, kalp hatalığı ya da nörolojik bir hastalığın mevcut olup olmadığı da araştırılmalıdır. Bu araştırmalar sonunda baş dönmesinin nedenini bulmak için gerekli tetkiler yapılıp nedene yönelik tedaviyle bu tatsız hastalıktan kurtulma yönünde büyük bir adım atmış olursunuz.
İç kulakla ilgili en sık rastlanan nedenler arasında pozisyonel vertigo denilen iç kulaktaki kristallerin yer değiştirmesiyle ortaya çıkan ve tanısı basit bir pozisyon testi ile konabilen hastalık yer alır. Pozisyonel vertigoda tedavi doktorunuzun sorunun hangi kulakta olduğunu tespit edip buna göre birtakım manevralarla kristallerin pozisyonunu düzeltmesi ile yapılır ve sonuçlar son derece yüz güldürücüdür. Kişisel klinik deneyimlerimde pozisyonel baş dönmesi olan hastalarımızın büyük sıkıntıyla muayeneye gelip bu tedavi sonrası şaşırtıcı şekilde iyileşmiş olarak ayrıldıklarına çok defa şahit oldum.
Her başdönmesi hastalığında pozisyonel vertigo kadar kolay tedavi etme şansımız olmayabiliyor. Bazı hastalıklarda iç kulakla ilgili cerrahi yöntemlere bile başvurduğumuz oluyor. İç kulak cerrahisi son derece karmaşık ve deneyim gerektiren bir cerrahi teknik. Bu nedenle ancak ciddi vertigosu olan ve nedenin iç kulaktan kaynaklandığı kesinleşmiş hastalara uygulanıyor.
Gelelim ofiste çalışırken karşılaştığımız basit ama sık tekrarlayan baş dönmelerine. Unutulmamalı ki stres çağımızın hastalığı ve en sık baş dönmesi nedenleri arasında yer almakta. Sportif bir yaşam biçimi, stresten kaçmak ve dengeli beslenme ile vertigodan mümkün olduğunca korunmuş olacağız. Özellikle boyun egzersizleri ile ve ani boyun hareketlerinden kaçınarak baş dönmesi gibi son derece tatsız bir şikayetten kurtulabiliriz
Nedensiz dönmez
Stres, yorgunluk, kan şekerinde düşme ya da başka bir nedenden oluşan başdönmesinin nedenlerini ve onunla başa çıkma yöntemleri zor değil.
Uzmanların bir hastalık olarak değil, ama bir hastalığın sinyali olduğunu vurguladıkları ‘‘başdönmesi’’ hakkında merak edilen soruları Auris KBB & Baş ve Boyun Cerrahisi uzmanlarından Op. Dr. Erkan Aktan yanıtladı.
Baş dönmesi nedir?
Vücudun dönmesi, hareketsiz duramama, kafada boşluk gibi değerlendirilebilir. Vertigo ise odanın hastanın etrafında dönmesi şeklinde tarif edilen duygudur.
Nasıl oluşur?
Baş dönmesi, bir hastalık değildir. İç kulağımızdaki denge mekanizmasının iyi çalışmadığını veya beyinde bir rahatsızlık olduğunu gösteren bir bulgu veya sinyaldir.
Baş dönmesine neler yol açar?
Çok sıklıkla baş dönmesi önemsizdir ve nedeni bulunmaz. Bazen belirgin bir enfeksiyon veya hastalığa bağlı olarak oluşur. Örneğin, olası nedenlerden birisi labiretittir (iç kulaktaki içi sıvı dolu olan denge sisteminin iltihabı). İç kulağı etkileyen meniere hastalığı da baş dönmesini tetikleyebilir. Baş dönmesi, stres, yorgunluk, ateş, kansızlık, kalp hastalığı, kan şekerinde düşme ve felç sonucu da oluşabilir.
Psikolojik orijinli olabilir. Sıkıntılı, depresif ve agorafobisi (açık alan korkusu) olanlarda sık soluk alıp verme sonucu oluşabilir.
Yaşlı insanlarda damar sertliğine veya boyundaki kireçlenmeye bağlı olarak ani baş hareketlerinde baş dönmesi oluşabilir. Bu sinir ve damarlar üzerine bası sonucu oluşur.
Bulgular nelerdir?
En çok rastlanan bulgu, hastanın kendisinin veya bulunduğu odanın dönmesi veya düşecekmiş hissidir. Hafif dönme başın belli pozisyonlara getirilmesi sonucu oluşur ve genellikle bir dakikadan az bir sürede biter. Şiddetli bir dönme birkaç dakikadan birkaç saate kadar sürebilir. Beraberinde;
Dengenin kaybı,
İşitme kaybı,
Bulanık görme,
Bulantı ve kusma,
Kulaklarda çınlama,
Terleme,
Bayılma görülebilir.
Nasıl teşhis edilir?
Hekim öncelikle hastalığın bütün detayları ve ayrıca diğer bütün hastalıklar hakkında detaylı bilgi isteyecektir. Hekim hastanın kulaklarını, gözlerini ve sinir sistemini muayene eder. Ayrıca gerekli olduğu durumlarda bilgisayarla beyin tomografisi veya MR isteyerek herhangi bir beyin patalojisi olup olmadığını teşhise çalışır.
Tedavisi nasıl yapılır?
Tedavi nedene yöneliktir. Altta yatan nedeni tedavi etmek gerekir. Örneğin meniere hastalığında tuz kısıtlaması, enfeksiyondan şüphelenildiğinde antibiyotik kullanılması gibi. Herhangi bir neden bulunamazsa iç kulaktan denge sistemini stabilize edecek ilaçlar kullanılır. Bunlar genellikle antihistaminiklerdir. Orta derecedeki birkaç günden fazla sürecek dönmelerde iç kulaktaki denge kaybını vücudun ve diğer duyuların kompanse etmesi için mümkün olduğunca çok yürümek gerekebilir. İlaç ve egzersize cevap vermeyen şiddetli vakalarda ameliyat gerekebilir.
Baş dönmesi anında ne yapılmalı?
Orta derecedeki baş dönmelerinde en iyisi uzanmak, gevşemeye çalışmak ve baş dönmesinin durmasını beklemektir. Ayrıca baş dönmesine yol açan pozisyon ve aktivitelerden kaçınmak lazımdır. Çok yavaş hareket edilmelidir. Özellikle ayağa kalkarken. Doktorunuzun verdiği ilaçlar ve tavsiyelere rağmen eğer uzun ve şiddetli bir atak geçiriyorsanız doktorunuzu arayın.
