|
HRT Tedavisi Nedir
Kadinlaricin.net sitesinde HRT Tedavisi Nedir baslikli sayfadasiniz.Bu sayfada HRT Tedavisi Nedir ile ilgili yazi bulunmaktadir.
Anlattıklarından 3 ay önce göğüs ağrısı atağı geçirdiği ve koroner arter hastalığı tanısı aldığı anlaşılıyor. Total kolestrolü ve kötü huylu kolestrolü yüksek. Trigiliseridleri ise normal...
Böyle bir hasta yaklaşık 3 yıl önce aynı şikayetlerle doktora gitseydi mutlaka HRT (hormon replasman tedavisi-östrojen, progesteron ve bazen androjen) önerilecekti. Çünkü 1990'ların başından beri HRT'nin menopozun yol açtığı ateş basma ve terleme periodları, sinirlilik, uyku bozuklukları, halsizlik, enerji azlığı gibi sorunların yanında, koronerleri koruduğu, aterosklerozu (damar kireçlenmesi) önlediği yönünde yaygın bir inanış vardı. Bu nedenle kalp krizini önlemek için mutlaka hormon öneriliyordu. Ama artık öyle değil.
Clinic Kadın Sağlığı Merkezi Direktörü Prof. Dr. Timur Gürgan'ın verdiği bilgiye göre, menopozun sağlığın üzerindeki etkileri yanında kadınların bu dönemi yaşamaktan korkmaları gibi yönleri de bulunuyor. Kadınlar, fonksiyonlarının, cinselliklerinin, fiziksel kuvvet ve çekiciliklerinin bittiğini veya bitmesi gerektiğini düşünüyorlar. Aktif yaşamdan soyutlanma eğilimi gösterenler de oluyor. Sonuçta, kocası, çocukları ve çevresine karşı uyumsuz hatta reaksiyoner olabiliyorlar. Yaşam kaliteleri iyice bozulabiliyor. Bu nedenle menopoz tedavisini yani HRT'yi tümden reddetmek de mümkün değil. Ama günümüzde menopoza giren her kadın, ayrı ayrı değerlendiriliyor.
Kadınlarda menopoz döneminde hormon eksikliğinden etkilenme oranları ve belirtilerin şiddetleri kesinlikle aynı değil. Genetik yapı, çocukluk ve genç kızlık dönemindeki beslenmesi, yaşam tarzı, yaşadığı bölge, beslenme alışkanlıkları, ailesindeki hastalıklar, kendi hastalıkları, kullandığı ilaçlar, aile içi ilişkiler, psikolojik kişilik yapısı, önceki hormonal durumu, doğum sayıları, eğitim ve kültür düzeyi, mesleği, ekonomik durumu gibi etkenler kadınlarda menopoz döneminin farklı yaşanmasına neden olur.
Dolasıyla bu farklılıklar değerlendirilmeden tedavinin planlanması yanlış. Hatta bu kişiselleştirilmiş yaklaşıma ek olarak ABD'nin önde gelen menopoz merkezlerinde de ‘menopozlu kadınla yıllık kontrat’ konsepti yerleşiyor. Sanal anlaşmaya göre, kadınların menopoz tedavisi yıllık planlanıyor ve ihtiyaca göre değiştirilebiliyor.
Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tarık Altınok'un verdiği bilgiye göre; kadınların dikkatle dinlenmesi ve geçirilen hastalıkların bilinmesi önemli. Ayrıca kadın tepeden tırnağa muayeneden geçiyor. Smear testi yapılıyor. Östrojenler karaciğerde parçalandıkları için karaciğer testleri isteniyor. Genital organların ultrasonografisi ve mamografisi çekiliyor. Rahimiçi kalınlığı araştırılıyor. Tekrar karşılıklı oturulup menopoz tedavisinin yararları, olası zararları anlatılıyor. Hormon replasman tedavisinin uygulanıp uygulanmayacağına karar veriliyor. Karar uygulanması yönündeyse, 7-10 yıl sürecek östrojenli günler başlıyor. HRT tedavisinde, rahim kanserinden korunmak amacıyla östrojenin yanısıra progestin hormonu da veriliyor.
KALP HASTALIĞI RİSKİ ARTIYOR
Menopoza girmeden az önce ve menopozun erken döneminde kadını rahatsız eden belirtilerin başında ‘sıcak basmaları’ geliyor. Sıcak basması çok ani başlıyor. Göğüs bölgesinde başlayıp boyun ve başa doğru gidiyor. 3-4 dakika sürüyor ama bazen uykudan uyandırmaya yetiyor. Ancak her sıcak basmasında, ‘menopoza girdin’ diyerek, östrojene sarılmamak gerekiyor. Önce ayırıcı tanı yapmak lazım. Bunun için bazı testler var. Nadiren de olsa tiroid hastalıkları, böbrek üstü bezine ait bazı kanserler, verem, sıtma, anksiyete (sıkıntı), panik atak da sıcak basması yapabilir. Menopoza bağlı yine dikkati toplayamama, yorgunluk, sinirlilik, başağrıları gibi yaşam kalitesini bozan belirtiler de çıkıyor. Spazmlar, karıncalanma da başlayabilir.
Orta dönemde (menopoza girdikten 3-4 yıl sonra) cinsel organlarda kuruluk, buna bağlı cinsel ilişkide ağrı ve kanama, ciltte kuruluk, saçlarda dökülme, göğüslerde sarkma, küçülme, kıllanmada artış görülüyor. Bir ileri dönemde ise osteoporoz (kemik yoğunluğunda azalma) gibi hastalıklar başlıyor. Menopoza giren kadınlarda kalp ve damar hastalıkları, miyokart infarktüsü riski artıyor.
ÇOĞUNLUK ÖSTROJEN ALABİLİR
Menopoza giren kadınların yüzde 50-60'ı östrojen tedavisi alabilir. Menopoz tedavisi başladıktan sonra da hasta- doktor iletişimi sürmeli. Tedaviye başladıktan 1-2 ay sonra kadın hekimine görünmeli. Östrojenin yan etkileri araştırılmalı. Örneğin, östrojen tansiyonu yükseltebilir, düzensiz kanamalar yapabilir ya da memelerde ağrıya yol açabilir. 4-6 ayda bir klinik muayene tekrarlanır. Yılda bir kez de mamografi istenir. Östrojenle esas hedeflenen osteoporozun önlenmesi. Bunun için östrojenin en az 7 yıl verilmesi gerekiyor. Östrojen verilemeyecek hastalara da kemik yapısını güçlendirici, kemik yapımını artıran ilaçlar öneriliyor.
Östrojen eksikliğine bağlı sorunlardan korunmak için
Kalp ve damar hastalıklarından, sağlıklı diyet, ideal vücut ağırlığına inme, sigarayı bırakma, hipertansiyonları ve kolestrolleri yüksekse kontrol altına almayla korunabilerler.
Osteoporozu önlemek için düzenli egzersiz yapabilir, kalsiyum ve vitamin D alabilerler.
Sıcak basmalarına karşı çok sayıda alternatif ilaç alabilerler.
Vajinal kuruluk için kayganlaştırıcı kullanabilirler.
HRT ilaçları
Ağızdan, derialtı implantlar, vajinal krem ve ovüller, deri üzerine uygulanan jeller ve kremler, deri üzerine uygulanan yamalar şeklinde veriliyor.
Östrojenin sık rastlanan yan etkileri: Memede hassasiyet, bulantı, başağrısı
Progesteron sık rastlanan yan etkileri:Kesilmesine bağlı kanama, gaz (karında), başağrısı, davranış değişiklikleri
ÖSTROJEN HANGİ DURUMDA VERİLMELİ YA DA VERİLMEMELİ
Tartışmalı durumlar
Östrojene duyarlı olmayan meme veya rahim kanseri geçirenler
Kronik karaciğer hastaları (pıhtılaşma faktörlerini artırıyor),
Miyokart infarktüsü geçirenler
Pıhtılaşmayla seyreden pankreas, safrakesesi, fibrokistik meme, ailevi hiperlipidemi hastalığı bulunanlar
Östrojene duyarlı hipertansiyon hastaları
Miyomları ve endometriozis gibi sorunları olanlar
Östrojene duyarlı migren ağrısı çekenler
Kesinlikle alınmamalı
Meme kanseri şüphesi.
Akut akciğer hastalığı
Yakın zamanda tromboembolik bir olay yani damar tıkanması, kan pıhtılaşması geçirenler
Rahim kanseri şüphesi ya da rahim kanseri öyküsü olan (tedavi görmüş)
Tanı konmamış vajinal kanaması olanlar
Tavsiye edilmiyor
Safra kesesi hastalıkları (artırır)
Miyom
Endometriozis
Migren hastalıkları
Karaciğer yetersizliği
Yüksek trigliserid
Tromboemboli geçirenler
Hormon tedavisinde hamilelik riski
Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavisi sırasında hamile kalınabilinir mi?
Doğum kontrol haplarının aksine, hormon replasman tedavisinin hamileliği önleyici herhangi bir etkisi yoktur. Buna bağlı olarak çok az da olsa hamile kalma ihtimali olabilir. Sadece son adet tarihinin üzerinden bir yıl geçmiş ise böyle bir ihtimal ortadan kalkabilir. Hormon replasman tedavisi sırasında düzenli adet görmeye devam ettiğiniz için bunu ayırt etmeniz mümkün olmayabilir. Yapılacak hormon testleri bu duruma kesinlik kazandırır. Hormon replasman tedavisinde kullanılan ilaçların hamileliği önleyici etkileri yoktur.
Tehlikeli hormon tedavisine seçenekler
Menopoz döneminde eksilen hormonları tamamlamak amacıyla kullanılan östrojen ve progesteron hormonları karışımının yarardan çok zarar verdiği kesinleşince tedaviler birbir kesilmeye başlandı...
Amerikan Kadın Sağlığı İnisiyatifi’nin (WHI) uzun süre alınan hormon replasman ilaçlarının (HRT) insan sağlığına yarardan çok zarar verdiğini açıklaması, doktor dünyası ve hastalar arasında bomba etkisi yaptı.
Gerçi, son yapılan araştırma sonuçlarının açıklanmasından çok daha önce, hormon tedavisinin sakıncaları konusunda güçlü bulgular var ve derginiz BİLİM bu konudaki gelişmeleri sık sık okurlarına aktarmıştı.
Kadınlara onlarca yıldır, progesteron ile birlikte alınan östrojen hormonunun yalnızca ateş basması ve uykusuzluğu değil, kemik yoğunluğunu koruduğu, duygudurum bozukluklarını giderdiği ve en önemlisi kalp sağlığını koruduğu söyleniyordu.
Ancak 5 yıl boyunca 16.000 kadın üzerinde sürdürülen son çalışma, sonuçların ‘‘vahameti'' nedeniyle durduruldu ve deneklerden bu iki hormonu içeren ‘‘Prempro'' adlı ilacı kullanırken görülen sakıncaları göz önünde bulundurmaları istendi.
Bilim adamlarına göre Prempro'nun içerdiği bu iki hormon kalp krizi, kanda pıhtılaşma ve göğüs kanseri riskini artırıyordu. Harvard Tıp Fakültesi'nden kadın sağlığı uzmanı Dr.JoAnn Manson bu gelişmeyi ‘‘Klinik tıpta bugüne dek gördüğüm en dramatik değişiklik'' yorumluyor.
Şimdi ne olacak? Son bulgular Prempro'nun kısa süreli kullanımına izin veriyor. Ayrıca tek başına östrojen kullanan histeroktomi (uterusun ameliyatla çıkartılması) olan kadınlar bu son gelişmelerin dışında tutuluyor.
Ciddi rakamlar
Bu arada dikkatlerden kaçmaması gereken bir önemli konu da HRT'nin kadınlarda ciddi, ölümcül sonuçlara yol açmadığı. Hormon karışımı bir yıl içinde bir kadının kalp krizi geçirme riskini yüzde 0.3'ten 0.37'ye çıkartırken, her 10.000 kadında inme vakası sayısı 21'den 29'a, göğüs kanseri vakası ise 30'dan 38'e yükseliyor.
Ne var ki bu oranlar tek bir kişi söz konusu olduğunda ufak bir risk anlamına gelse de, geniş bir popülasyonda ciddi rakamlara ulaşabiliyor.
Çalışmaya göre uzun süre Prempro kullanan 10.000 kadın her yıl fazladan 31 adet sağlık sorunu (inme, kalp krizi, kanda pıhtılaşma, göğüs kanseri) yaşayacak. Ancak bu arada 11 kemik kırığı ve kolon kanseri vakası önlenmiş olacak. Bu da 20 net artış anlamına gelmektedir. Sonuçta uzun süre Prempro kullanan 1 milyon kadın, yılda 2.000 adet gereksiz sağlık sorunu ile karşılaşacak. Bu da kalça kırıklarının önleme konusunda ödenecek çok yüksek bir bedel.
Time dergisine göre, kısa süreli kullanım ortaya tümüyle farklı bir tablo çıkartıyor. Çalışma 5 yıldan daha kısa süreli ilaç kullananlarda kabul edilemeyen risklerin ortaya çıkmadığını gösteriyor. Ayrıca kadın sağlığı uzmanları ateş basması, duygudurum bozuklukları için daha etkili bir ilacın henüz söz konusu olmadığını kabul ediyorlar.
Hormon yerine ne yapmalı?
Hormon replasman tedavisi her derde deva bir çözüm olmadığı anlaşıldı. Menopoz sırasında ve sonrasında kadınlara kendilerini daha iyi hissettirecek ve kalp krizi, kemik erimesi gibi diğer olumsuzlukları giderecek başka yollar da var.
Kalp krizi
HRT konusunda yapılan önceki çalışmalardan farklı olarak Amerikan Kadın Sağlığı İnisiyatifi'nin (WHI) yürüttüğü çalışma hormon replasmanının kadınları kalp krizine karşı korumadığı gibi riski artırdığını gösteriyor. Yağ oranı düşük diyetler ve haftada birkaç kez düzenli egzersiz HRT'den daha yararlı. Kolesterol düzeyini düşürmek de önemli. Diyet yeterli değilse, statin gibi ilaçlarla kolesterol düşürülebilir.
Özet: Jimnastik salonuna üye olun ve yediklerinize dikkat edin.
Kemik erimesi
HRT kemiklerdeki yoğunluk kaybına engel olurken, kemiklerdeki kırılma riskini azaltır. Ancak kemikleri güçlendirici başka yollar da vardır. Bunların başında kalsiyum takviyesi, bifosfonat gibi ilaçlar ve ağırlık kaldırma egzersizleri gelir. SERM (örnek Raloxifene) adı verilen östrojen benzeri ilaçlar kırılma riskini azaltırken, göğüs kanseri gibi risklere yol açmıyor.
Özet: Ağırlık kaldırın. Süt için. Diğer tıbbi çözümleri araştırın.
Kolon kanseri
WHI araştırması, HRT kullanan kadınlarda kolon kanseri riskinin kullanmayanlara oranla daha düşük olduğunu gösterdi. Ancak doktorlara göre göğüs kanserine yakalanma riski, kolon kanserine karşı korunma avantajı ile karşılaştırılmayacak kadar ciddi bir tehlike. Bu arada kolon kanserinde erken teşhisin ne kadar önemli olduğu unutulmamalı. Bu nedenle düzenli kontrolları ihmal etmemek gerekiyor. Meyve ve sebze tüketimine ağırlık vermek, egzersiz yapmak yararlı.
Özet: Daha fazla sebze yiyin ve kolonoskopiden kaçmayın.
Cilt
Menopozdan sonra östrojen düzeyi inişe geçince deri hücreleri esnekliğini ve genç görünme özelliğini yitirir. Saç kurur ve giderek incelir. Bu tür yaşlanma belirtilerini HRT ile durdurmak veya yavaşlatmak mümkün, ancak ödenen bedelin ağırlığı bu yolu tıkıyor. Kremler ve nemlendiriciler hormonlar kadar etkili olmasa da yan etkilerinin olmaması avantaj sağlıyor. Kozmetik sanayi de geniş bir ürün yelpazesi sunuyor.
Özet: Yaşlanmak cesaret ister.
Göğüs kanseri
WHI çalışması HRT'nin göğüs kanseri riskini artırdığını kesin olarak gösteriyor. Ancak doktorlar başka hormon karışımlarının kullanıldığı ileri araştırmaların yapılması konusunda ısrarlılar. Farklı dozlar, farklı uygulamalar göğüs kanseri riskini azaltabilir.
Özet: Göğüs kanseri riskinin yüksek olduğu durumlarda HRT'yi unutun. Bu arada düzenli mamografi kontrollerini ihmal etmeyin.
İnme
Kan damarları yaşla birlikte esnekliğini yitirir. Bu da tansiyonun yükselmesine ve dolayısıyla felçlere neden olabilir. Bu, östrojenin toplardamarda pıhtı oluşturma olasılığını artırması ile birlikte ciddi bir risk yaratır. İlaç yardımı ile yüksek tansiyonu düşürmek ve kontrol altında tutmak, meditasyon ve yoga gibi yöntemlerle stres düzeyini düşürmek bu bağlamda yararlıdır.
Özet: Tansiyonunuzu kontrol altında tutun, derin bir soluk alın ve hormonlara hayır deyin.
Alzheimer hastalığı
WHI'den önceki çalışmalar yaşlı kadınlarda östrojenin Alzheimer riskini düşürdüğünü gösteriyor. Bazı araştırmalara göre HRT yalnızca hastalığın ortaya çıkmasını önlemekle kalmıyor, Alzheimer hastalarında kısa süreli belleği güçlendiriyor. WHI kapsamında hala sürmekte olan bir başka çalışma östrojenin Alzheimer'ı nasıl etkilediğini araştırıyor. Çalışma 2005 yılında sonuçlanacak.
Özet: Östrojenin bu konuda yararlı olup olmadığını söyelemek için çok erken.
. HRT Tedavisi Nedir hakkinda aciklamalar HRT Tedavisi Nedir konusunda bilgiler
|
|
