Çekirge İstilası
2010-05-28 23:00:54 Kadinlaricin.net sitesinde Çekirge İstilası baslikli sayfadasiniz.Bu sayfada Çekirge İstilası ile ilgili yazi bulunmaktadir.
Bulut gibi tarlaların üzerine çöken çekirgeler, bütün ekinleri yiyip bitirir. Belki de sırf bu yüzden, ülkemizde birçok ‘çekirge’ adlı mevkii, şarkı ve oyun bulunmaktadır.
Bugün üzerinde pek durmadığımız, boyu küçük ama binlercesi bir araya geldiğinde etkisi çok büyük ve yıkıcı olabilen çekirgelerden bahsedeceğim. Çekirgeler, geçtiğimiz temmuz ayında Konya’nın Seydişehir ilçesinde tarlaları istila etmek ve Ermenistan’daki nükleer santralın batısındaki bir bölgeden fırtınayla Iğdır’a taşınmasıyla gündeme gelmişti.
Anadolu defalarca çekirge istilasına uğramıştır. Tarım alanlarına yayılan milyonlarca çekirge yüzünden, büyük kıtlık ve açlık dalgaları patlak vermiştir. Bulut gibi tarlaların üzerine çöken çekirgeler, bütün ekinleri yiyip bitirir. Belki de sırf bu yüzden, ülkemizde birçok ‘çekirge’ adlı mevki, şarkı ve oyun bulunmaktadır. Örneğin, Çorum’un en ilginç halk oyunlarından birinin adı çekirgedir. Davul-zurna eşliğinde altı kız, altı erkekle oynanan bu oyunda koro halinde şu mısra tekrarlanır durur:
 Eğri butlu, sivri butlu çekirge,
Malımın ortağı mısın çekirge?
Canımın ortağı mısın çekirge?
Görüldüğü gibi, ekili ve dikili alanlarında zarar ve olumsuzluklara sebep olup malımıza ortak olduklarında adları artık ‘bıdıbıdı bıdıbıdı çekirge!’değil; daha çok ‘canavar çekirge’dir.
Benzer şekilde, 1711 yılında tüm Musul ve Kerkük bölgesinde yaşanan çekirge istilası bölgeden büyük göçe neden olmuştu. Balıkesir’de 1525’te yaşanan çekirge felaketi, halkı perişan etmişti. Ayrıca; Bilecik, Balıkesir, İzmir, Manisa ve Aydın’da Çanakkale Savaşı’ndan sonra gerçekleşen çekirge istilası tüm ekili alanları mahvetmişti. Bu açlık zamanlarında insanlarımız kayısı çekirdeklerini un haline getirerek ekmek yapmış ve pek çok insan zerdaliden zehirlenerek ölmüştü. Kıbrıs’ın 1845-1869 tarihleri arasında uğradığı çekirge istilası ise birçok bilimsel çalışmaya konu edilmiştir.
SÜRÜDE KAÇ ÇEKİRGE VARDI?
Ayrıca, 15 Nisan 1958’de Türkiye’nin Güneydoğu Bölgesi’nde, çekirge sürüleri ile yapılan mücadele sonunda, tonlarca böcek ölüsünün ortaya çıktığı bildirilmişti! Nisan ayı başlarında, güney sınırından ülkeye saldıran Afrika kaynaklı çekirge sürüleri, sıcak güney rüzgarlarının yardımıyla kilometrelerce geniş alanlara yayılmış. Urfa, Viranşehir, Cizre ve Harran çevresindeki her türlü yeşil bitki, bu iştahlı saldırganlardan nasibini almıştı. Zirai mücadele kuruluşunun sağladığı zehirli ilaçlar, çekirgeleri yok etmede etkili olmuş, yalnızca üç köyde toplanan böcek ölüleri 23 tona ulaşmıştı’ (Mümtaz Arıkan, ‘Tarihte Bugün’, 15.4.2000 Cumhuriyet Gazetesi).
‘Sürüde kaç çekirge vardı?’ sorusu, ‘Havaya cemre düştü, fotoğrafı var mıdır?’ ‘Kaçıp ortalığı birbirine katan kurbanlık dananın vesikalık fotoğrafı nerede’ gibi genç stajyer gazetecilere sorulabilecek klasik sorulardandır. Ama çekirge sayısıyla ilgili çok meşhur ve gerçek bir de hikaye vardır: Bir gün Akdeniz taraflarını çekirge istila etmiş, ekinlere büyük zarar veriyor... Yazıişleri müdürü haber ajansına talimat vermiş hemen: ‘Çekirge sürüsü deyip çıkmışsınız işin içinden kardeşim, sayısı belli değil mi bunların... Söyleyin hemen saysınlar!’ Bu olaydan sonra müdürün adı ‘Çekirge’ye çıkmış.
Çöl çekirgeleri Asya ve Afrika çöllerinin kıyısında yetişiyor. Büyük bir çekirge sürüsü 100 milyar çekirgeden oluşabiliyor ve 1000 kilometre karelik bir alanı kaplayabiliyorlar. Bir ay içinde 3500 kilometre yol da alabilirler. Her bir çekirge bir günde kendi ağırlığı kadar ot yediğine göre, büyük bir çekirge sürüsü bir günde 100 bin ton bitki tüketebilir. Her bir dişi çekirge 100 adet yumurta bırakabiliyor; yani bugün bir tane olan çekirge seneye yüz taneye çıkıyor.
Çöl çekirgeleri yıllık toplam yağışı 80 ile 400 kg. arasında olan çöllerin kıyı bölgesindeki kumların üzerine yumurtalarını bırakır. Daha fazla yağış alan yerlerde çekirgelerin düşmanı olan diğer böcekler çok fazla sayıda görüldüğü için çekirgeler oralarda büyük sürüler oluşturabilecek sayıya ulaşamazlar. Hava şartlarının kuru geçtiği dönemlerde çekirge düşmanlarının sayısında büyük azalmalar olur. Bu nedenle, kuru bir yıldan sonra yağmur yağınca çekirge nüfusunda bir patlama olabilir.
ÇÖL ÇEKİRGESİ TAHMİNLERİ
Kurak bir periyodu takip eden yağmurlarla ortaya çıkabilen çekirge sürüleri bir yerden başka bir yere rüzgarlarla taşınırlar. Böylece meteorologlar çekirge sürülerinin oluşumu ve hareketlerini günler ve haftalar öncesinden tahmin ederek onlara karşı erken müdahaleyle mücadele edilmesine önemli katkılarda bulunabilirler.
İlkbahar, yaz ve kış yağmurlarını takip eden üç farklı çekirge üreme mevsimi var. Örneğin, Adana civarına yerleşen bir alçak basınç merkezi bazen çöllerden toz ve kum bazen de çekirgeleri Güneydoğu Anadolu’ya getirebilir. Temmuzdan itibaren Hamsin ve Sam Yeli olarak adlandırılan güneyli rüzgarlar ülkemizde esmeye başlar. Yani çöl çekirgelerinin Türkiye’ye taşınma ihtimali temmuz ve ağustos aylarında daha da artmaktadır.
Yılladır Dünya Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Türkiye dahil birçok ülke için hava şartlarına bağlı olarak aylık ‘Çöl Çekirgesi Tahminleri’ yayınlıyor. Ama benzer şekilde ülkemiz için bu tehlikeyi izlemek ve tahmin yapmak ile yükümlü hiçbir kurum ve kuruluşumuz yoktur.
Ülkemizdeki bu tür meteorolojik yanlışları ve eksiklikleri yılladır söylüyorum ama ilk defa bu yıl ‘yargı’ ile korkutup beni susturmak isteyen birileriyle karşılaştım! Aslında beni bırakıp kuraklık yerine ‘kaya düşmesi’ni afet sayan, meteorolojik ve teknolojik afetleri sahipsiz bırakan antika afet, meteoroloji vb. mevzuatımızla biraz olsun ilgilenebilselerdi daha hayırlı bir iş yapmış olurlardı...
Çekirge istilası nasıl önlenebilir?
İsrailli bilim adamları, tarlaların önüne plastik duvarlar yerleştirerek çekirgeleri uzak tutabileceklerini saptadı. İsrailli bilim adamları, çekirgelerin yönlerini araziden yansıyan ışığa göre bulduklarını saptadılar. Çekirgeler, kuru araziler gibi dağınık ışık yansıtan bölgeleri tercih ederken, düzenli ışık yansıtan yerlerden kaçıyorlar.
Geçtiğimiz yılın Kasım ayında Afrika’dan İsrail’e kadar yayılan çekirge istilasından sonra uzmanlar yıl sonunda, 2005 yılında çok daha büyük istilaların yaşanabileceği konusunda uyarmışlardı.
Bugüne kadarki bilgilere göre uzmanlar, çekirgelerin göçleri sırasında kendilerini az çok rüzgarın etkisine bıraktıklarını düşünüyorlardı. Fakat İbrani Üniversitesi’nden Nadav Shashar’ın araştırması bu teze kuşku düşürdü.
2004 yılında büyük zararlar veren çekirgeler Kızıldeniz’in bir kolu olan Eilat körfezini geçmemişlerdi.
İşte bilim adamları bu nedenle çekirgelerin suyu ve karayı nasıl ayırt edebildiklerini araştırınca, çekirgelerin dağınık ışık yansıtan kuru araziler üzerinde uçtuklarını fark etmişler.
Sular ise polarize ışık yansıtırlar. Çekirgeler iki ışığı da algılayabildikleri için kendilerine iniş imkanı ve besin sunmayan sulardan kaçıyorlar.
Bilim adamları şimdi polarize ışık elde etmek için tarlaların önüne plastik duvarlar yerleştirerek çekirgeleri uzak tutabilmeyi umuyorlar.
Çekirgeler Iğdır’ı bastı
Ermenistan’dan Iğdır’a fırtınayla birlikte gelen çok sayıda çekirgenin, Iğdır Ovası’na zarar verdiği bildirildi. Konuyla ilgili bir açıklama yapan Iğdır Tarım İl Müdürü Mehmet Kıskaç, “9 Temmuz günü meydana gelen fırtına ve doludan bir süre sonra çekirge miktarında artış görülmeye başlanmıştır. Konuyla ilgili Tarım İl Müdürlüğü tarafından yapılan inceleme sonucunda çekirgelerin yetişkin olduğu, sürekli yer değiştirdiği, ekili ve dikili alanlarda ve yerleşim yerlerinde zarar ve olumsuzluklara sebep olduğu tespit edilmiştir” dedi. Kıskaç, “Yapılan çalışmalar sonucunda çekirgelerin Ermenistan’daki nükleer santralden 10-15 kilometre batısındaki bir bölgeden fırtınayla taşındığı düşünülmektedir. Çekirgelerin büyük bir alana yayılmış ve ergin olduğundan kimyasal mücadelesi mümkün değildir. Ancak havaların aşırı ısınması nedeniyle serin yaylalara çekileceği tahmin edilmektedir. Bu durum bölgemizdeki kuşlar için de zengin bir besin kaynağı oluşturmuştur” diye konuştu.
Çekirgeler Sibirya’yı istila etti
Rusya yönetimi, çekirge istilası ile büyük sıkıntı yaşayan Siberya’nın doğu bölgesinde olağanüstü hal ilan etti. Pazar günü itibarıyla milyonlarca aç çekirge sürüsü, tahıl arazilerini yiyip bitirirken bölgenin tarım dengesi bozuldu. Doyumsuz haşereler Dağıstan’da da milli bir felakete yolaçtılar. Çekirgeler geçtiğimiz 10 yıl içinde, Rusya’da 30 milyon hektar tarım arazisini kuruttu. Bilimsel araştırmalar, bu felaketlerin önümüzdeki birkaç yıl içinde Rusya’nın başına dert olmaya devam edeceğini ortaya koydu.
Çekirge istilası!
Dağıstan’ın kuzeyinde yer alan Kochbei bölgesini çekirgeler istila etti. Yetkililer, 70 bin hektarlık ekili alanın çekirgeler tarafından yok edildiğini açıkladılar. Özellikle pirinç ve meralar çekirgeler tarafından istila edildi. Bunun üzerine bölge havadan ilaçlanmaya başlandı.
SÜRÜLERİN YERYÜZÜNÜ İSTİLASI
2004, böceklerin milyarlar halinde sürüler oluşturarak 4 kıtayı birden kat ettiği bir yıldı. Çekirgeler, Afrika, Avustralya ve Asya’yı istila ederek tarım alanında bir felakete neden oldular. Brood X, yani dev bir ağustosböceği sürüsü, ABD’nin doğusunda uyanarak böcekleri sevmeyen halkı rahatsız etti.
Çöl çekirgesi (Schistocerca gregaria), yılın ilk aylarında Moritanya, Batı Sahra ve Suudi Arabistan’da toplanmaya başladılar. Bu çekirgeler, yalnız yaşayan bireylerden, yüz binlerce kilometrelik bir alanı kaplayan sürüler oluşturan ve günde 500 kilometre göç edebilen pembe böceklere dönüştüler.
İlkbahara doğru kuzeyde Cezayir, Fas ve Libya, yazın da güneyde Büyük Sahra Çölü’nün güneyindeki Sahel’e geçtiler. Kasımda milyonlarcası Mısır ve İsrail’i işgal ederken, kimi sürüler de batıya giderek Kanarya Adaları’na vardılar. 15 yıldır en büyük çekirge istilasını yaşandığı Afrika’nın kontrol altına alınması ve temizlenmesi için 100 milyon doları aşacak.
Avustralya’da da, bir başka çekirge türü (Chortoicetes terminifera) ordusu, eylül ayında toplanmaya başladı. Kasım ayına gelindiğindeyse, hükümet New South Wales bölgesinin tam 75 bin hektarlık alanını böcek ilacıyla ilaçladı. Bu yaratıklar, yaz sıcaklarında çok hızlı ürediklerinden çiftçiler en kötüsüne kendilerini hazırlamış durumda.
Yukarıda söz edilenler kadar etkili, ancak daha az zarar veren bir başka olaysa, dişi çekirgelerin mayısta ABD’nin doğusunda birdenbire uyanmalarıydı. Milyonlar milyarları buldu ve bu kırmızı gözlü böcekler, bir erkek eş arayışına girdiler.
Bunu yaparken de Washington’da insanların saçlarına dolandılar, Virginia’da çocukları bisikletlerinden düşürdüler, Ohio’da golf kurslarını dağıttılar ve Tennessee’de yanlışlıkla öğle yemeğinde midelerine girdikleri köpekleri hasta ettiler.
Brood X, birer birer ölerek tükendiler ve bir sonraki nesilleri de 2021’den önce ortaya çıkmayacak. Çekirge sürüleriyse hálá bizim aramızdalar.
 Çekirge İstilası hakkinda aciklamalar Çekirge İstilası konusunda bilgiler.
Anahtar Kelimeler:Cekirge İstilası,Çekirge İstilası Çekirgeler hakkında bilgi, çekirgeler neyle beslenir, çekirgeler nasıl çoğalır,çekirgeler nerede yaşar
|
