Acaba kadınlar için çekilmiş bir film büyük iş yapabilir mi? Bu sorunun yanıtını bir örnekle vermek mümkün. Geçen yaz, ‘‘My Best Friend's Wedding \ En İyi Arkadaşım Evleniyor’’ filmi, 100 milyon dolar hasılat getirdi. Erkeklere yönelik olan ‘‘Postman’’ ve ‘‘Mercury Rising’’ gibi filmlerin yapımcıları büyük zararlara uğrattıkları da bir gerçek. Bu durumda kadın filmlerinin liste başı olduğunu söyleyebiliriz. Fakat Jodie Foster, durumdan memnun değil. 1998’in en başarılı kadın oyuncusu, ‘‘Kadınlar için yazılmış rol sayısı yeterli değil. Stüdyolar, geleceklerini garanti altına almak istiyorlar. En çok ilgi gören on yıldız arasından bir seçme yapıp filmlerini onların özelliklerine uygun olarak çekiyorlar. Özellikle dış pazarlarda başarıyı garanti etmek için bu yönteme başvuruyorlar’’ şeklinde yakınıyor.

ÜCRET EŞİTSİZLİĞİ

Aslında Jodie Foster'a hak vermek gerek. 1998 yılında en yüksek ücret alan kadın oyuncular Jodie Foster, Julia Roberts, Meg Ryan, Sandra Bullock, Michelle Pfeiffer, Demi Moore ve Gwyneth Paltrow'du. En yüksek ücreti alan iki kadın oyuncu Foster ile Roberts'ı bir düzine erkek oyuncu geride bıraktı. Leonardo Di Caprio ve Will Smith gibi genç oyuncular bile yılların kadın oyuncularından daha yüksek ücret alabiliyorlar. Hollywood'da bir film beğenilince, aslan payını alan da erkek oyuncu oluyor. ‘‘The Wedding Singer’’ komedisi gişe rekorları kırınca, filmin baş oyuncusu Drew Barrymore'un ücreti de 3 milyon dolardan 7 milyon dolara fırladı. Fakat yıldızın rol arkadaşı Adam Sandler'in ücreti 5.5 milyon dolardan 12.5 milyon dolara çıktı. İki oyuncunun ücret artışlarındaki farklılık, erkek oyunculara ayrıcalık tanındığının açık bir göstergesi. Hareketli gerilim filmlerinden hoşlanan izleyiciler, kadın oyunculara gerektiği kadar önem vermiyorlar. ‘‘G.I. Jane’’ filmi eleştirmenlerden iyi not aldı, ama izleyiciler, bu filmi pek sevemediler. Filmin baş oyuncusu Demi Moore'un başına gelenleri onaylamadıkları gibi filmin şiddet sahnelerini izlemekten de hoşlanmadılar.

Kadınların yaptıklarının erkeklerinki kadar sinemaya uygun olmadığı kanısı hayli yaygın. Ayrıca bir kadını erkekleri konu alan bir filmi izlemeye yönlendirmek, kadınları konu alan bir filmi erkeklerin izlemesni sağlamaktan çok daha kolay. Kadınlar ve erkekler tarafından aynı derecede beğenilen kadın oyuncular bulmak ise hiç de kolay değil. ‘‘The First Wives Club’’ filminin sağladığı başarıya rağmen, yaş faktörünün kadınları olumsuz yönde etkilediğini de kabul etmek zorundayız. Oysa erkekler için durum farklı. Al Pacino, Robert De Niro ve Dustin Hoffman'ın yaşları ilerledikçe, sinemaseverlerin daha fazla ilgisini çekmeye başladılar. Susan Sarandon ve Meryl Streep gibi oyuncular yaşlar yüzünden ücretlerini düşürmek zorunda kalırlarken, erkek yaşıtlarında bunun tam tersi oldu. ‘‘Altı Gün, Yedi Gece’’ filminde Meg Ryan'ın Harrison Ford ile baş rolleri paylaşacağı sanılmıştı. Fakat Harrison Ford'un yarı yaşındaki Anne Heche, Meg Ryan'ın yerini adı. Başarılı oyuncu Glen Close da kadın oyuncuların ikinci sınıf oyuncu sayılmalarından yakınarak kadın oyuncuları hak ettikleri yere getirmek için elinden geleni yapacağını söylüyor.

Kadınların zorlu sınavı: İŞ DÜNYASI
Günümüzde birçok kadın iş yaşamında başarıları ve kazandırdıkları ile güçlü bir konuma sahip olsa da, bu noktaya ancak büyük çabalar ve uğraşlar sonucu ulaşabilmişlerdir. Çünkü 2000'leri yaşadığımız bugünlerde bile, hala yaygın olan ayırımcı anlayışa göre, çalışan kadınlar yalnız işlerinde görevlerini yerine getirmekle sorumlu tutulmuyor, erkeklerden artı olarak evde iyi bir anne, eş ve ev kadını olmaları da kendilerine bir görev olarak yükleniyor. Psikiyatristlerin görüşlerine göre, kadın çalıştığında herkes evini çocuklarını ihmal edip etmediğini, üç işi birlikte nasıl idare ettiğini soruyor; ancak erkek çalışıp, çocuklarını, karısını ihmal edince bu hiç göze batmıyor, hatta sorun olarak görülmediğinden dile bile getirilmiyor. Dışarıda çalışsın ya da çalışmasın, çocukların ve evin sorumluluğu tamamen kadına yükleniyor. Çalışan kadının durumuna bir de işverenin cephesinden baktığımızda, daha iş görüşmesinde erkek ile kadın arasındaki ayırımın başladığına tanık oluyoruz. Kadına evli olup olmadığından, çocuklarının yaşına kadar ailesiyle ilgili bir dizi soru sorulurken, erkeğe çocukları ya da evliliği değil, sadece askerliğini yapıp yapmadığı soruluyor. Çünkü erkeklerin tek görevlerinin iş, kadınların ise iş ile birlikte, ev ve çocuklarla üç görevi de birlikte yürütmeye çalışacağı bilindiğinden, işveren evli bir de çocuklu kadınları işe alma konusunda çekingen davranıyor. Kadınlara sadece evli oldukları için değil, duygusal yapıları nedeniyle mantıklı davranamaz, işi aksatırlar düşüncesiyle de güvenilmiyor. Kadın her zaman ev ile işi arasında bir ikilem yaşıyor.

Kadınların, erkeklerin hakim olduğu bir dünya 'iş yaşamında', yer alabilmeleri için de, mutlaka kendi kişiliklerinden ödün vermeleri, duygularından arınmış, otoriter; yani erkek gibi bir kadın olmaları gerekiyor.

Kadın olmak avantaj sanılıyor

Hal böyle iken erkeklerin büyük çoğunluğu iş yaşamında kadın olmanın büyük bir avantaj olduğunu düşünüyorlar. Ancak yaşananlar kadın olmanın avantajdan çok dezavantajlar getirdiğini gösteriyor. Belli aşamalarda kadın olmak sanki bir avantajmış gibi görünüyor. Ama bir süre sonra bunlar çok rahat dezavantaja dönüşüyor. Örneğin bir iş görüşmesine gittiğinizde ilk anda görüntünüz, yaşınız, giydiğiniz kıyafet göze çarpar, sizin işe alınıp alınmamanız konusunda referanslarınız ya da özgeçmişinizden öncelikli olarak dikkate alınabilir. Bu nedenle başta işe alınma konusunda kadınlar erkeklerden daha avantajlı gibi görünebilir. Ancak çalışmaya başladığınızda kadın olmanın hiç de avantaj olmadığını görürsünüz. İşe başladığınızda hele bir yönetim pozisyonuna alındıysanız, kimse özgeçmişinize, referanslarınıza, deneyiminize ve yaptığınız işe bakmaz. Bu pozisyona hak ettiğiniz için değil, bayan olmanın avantajlarını kullandığınız için alındığınızı düşünürler. Başarılı olmuş kadınlara karşı hep bir önyargı vardır. Bu yüzden bir kadının işinde kendini ispat etmesi erkekten çok daha zordur. Daha fazla çalışması gerekir. Avantaj gibi görünen, kadın için direkt dezavantaja dönüşür.

İşveren, kadına karşı güvensiz

İş yaşamında kadınları bekleyen ikinci bir sorun işverenlerin her zaman kadınlara karşı güvensiz oluşları. Ve bu güvensizliğin ücretlere, maaş zamlarına, terfilere de yansıyor oluşu. Kadınların evlendiklerinde veya çocukları olduğunda işi bırakacaklarını ya da aksatacaklarını düşünürler. Çünkü onlara göre kadınlar duygusaldır ve duygusal olanların mantıkları pek sağlıklı çalışmaz. Oysa duygusal olmak dezavantaj olmadığı gibi sadece kadınlara has bir özellik de değil. Dengeleri koruduğunuz müddetçe duyguların da mantığın çözemediği birçok olayı çözdüğünü görüyoruz. Özellikle de insanlarla olan ilişkilerde duyguları kullanmak olmazsa olmaz bir zorunluluk. Bugün insanlara, zorla iş yaptıramazsınız. Zaten yönetici kadınları da, yöneticilik kademesine çıkartan en büyük etken, duygularını asla yok etmeden, mantıklarıyla duygularını dengede tutarak işlerini yönetmeleri.

Kadın, kuralları değiştiriyor

Bugün dünyanın birçok yerinde, çalışma yaşamında erkeklerin kendi kişiliklerinin bir uzantısı olan katı kurallar geçerli olsa da, çalışan kadınların, özellikle de yönetici kadınların sayısının giderek artmasıyla, yöneticiliğin ve iş yaşamının kurallarının eskisi gibi sert olmadığı ve değiştiği görülüyor. Kadınlar farkında olmadan kendilerine has çözümleri, davranışları ile artık duyguları, hisleri de yönetimin içine katıyor, ürettiklerine kendi kişiliklerini de yansıtarak, gerçek manada iş hayatında var olduklarını gösteriyorlar.